آیا پلوپز سرطان زاست

برای این پرسش که آیا پلوپز سرطان زاست، صرف برقی بودن دستگاه یا داشتن ظرف نچسب، دلیل کافی برای سرطان‌زا دانستن آن نیست. شواهد معتبر درباره جنس پوشش، حرارت و روش پخت صحبت می‌کنند؛ این شواهد تأیید ایمنی تک‌تک مدل‌های موجود در بازار نیستند. باید سه موضوع را جدا کرد: پوشش ظرف داخلی، ترکیبات ایجادشده هنگام سوختن غذا و شیوه نگهداری برنج پس از پخت.

بنابراین از روی یک خبر درباره مواد شیمیایی، نمی‌توان نتیجه گرفت هر بار خوردن برنج پلوپز باعث سرطان می‌شود. در مقابل، برچسب‌هایی مانند «گرانیتی» یا «بدون مواد مضر» هم جای مشخصات فنی و دستور استفاده همان محصول را نمی‌گیرند.

نگرانی شما مربوط به کدام بخش پلوپز است؟

آیا پوشش تفلون پلوپز سرطان‌زاست؟

PTFE نام یک پلیمر است که در بعضی پوشش‌های نچسب به کار می‌رود. ارزیابی مؤسسه فدرال ارزیابی خطر آلمان درباره ظروف دارای این پوشش، استفاده مطابق کاربرد تعیین‌شده را از داغ‌کردن بیش‌ازحد جدا می‌کند:

When non-stick coated cookware is used as intended, health impairments to consumers are not to be expected.

ترجمه: «وقتی ظروف دارای پوشش نچسب مطابق کاربرد تعیین‌شده استفاده شوند، انتظار نمی‌رود سلامت مصرف‌کنندگان آسیب ببیند.» منبع: مؤسسه BfR؛ پرسش‌های متداول درباره پوشش PTFE.

این ارزیابی، مجوز داغ‌کردن ظرف خالی نیست. تجزیه پوشش بر اثر حرارت بسیار زیاد می‌تواند گازهای زیان‌آور ایجاد کند. همچنین بلع اتفاقی ذرات کوچک جداشده PTFE با مواجهه با این گازها یک موضوع نیست؛ نباید هر خراش را معادل سرطان دانست.

تفاوت PTFE، PFOA و PFAS چیست؟

PFAS نام خانواده بزرگی از مواد است؛ PTFE و PFOA نام دو ماده یکسان نیستند. PFOA در گذشته در برخی فرایندهای تولید پوشش‌های نچسب کاربرد داشته است. طبق راهنمای وزارت بهداشت کانادا درباره ظروف پخت‌وپز، تولید آن در کانادا کنار گذاشته شده است؛ این اطلاع را نمی‌توان بدون بررسی به همه محصولات و کشورهای دیگر تعمیم داد.

آژانس بین‌المللی پژوهش درباره سرطان، PFOA را در گروه سرطان‌زا برای انسان و PFOS را در گروه احتمالاً سرطان‌زا قرار داده است. این طبقه‌بندی، درباره عوامل مشخص و شواهد مربوط به آن‌هاست؛ از آن نمی‌توان نتیجه گرفت هر ظرف PTFE همان ماده را با همان میزان مواجهه وارد غذا می‌کند. نام ماده، مقدار مواجهه و شرایط استفاده در ارزیابی خطر نقش دارند.

اگر فروشنده تنها عبارت «بدون PFOA» را بیان می‌کند، هنوز باید جنس واقعی پوشش و دستور نگهداری را بدانید. این عبارت به‌تنهایی به معنی بدون PTFE بودن یا بی‌خطر بودن استفاده نادرست نیست.

با ظرف خراشیده یا پوسته‌شده چه کنیم؟

خراش سطحی، پوسته‌شدن گسترده و تغییر شکل ظرف را یکسان تلقی نکنید. برای ارزیابی امکان ادامه استفاده، دستور سازنده و وضعیت واقعی ظرف مهم است. ظرف جایگزین باید با همان مدل سازگار باشد؛ جاگرفتن یک دیگ در دستگاه، سازگاری فنی آن را ثابت نمی‌کند.

برای پوشش نچسب از ابزار و شوینده مجاز همان محصول استفاده کنید. راهنمای کانادا توصیه می‌کند ظروف نچسب خالی را پیش‌گرم نکنید و از حرارت زیاد بپرهیزید. نام‌هایی مانند سرامیکی یا گرانیتی نیز به‌تنهایی تضمین‌کننده کیفیت ساخت و ایمنی نیستند؛ مشخصات قابل‌پیگیری مهم‌تر از نام تبلیغاتی است.

آیا ته‌دیگ پلوپز باعث سرطان می‌شود؟

مسئله مهم، شدت و مدت برشته‌شدن غذاست. سازمان غذا و داروی آمریکا توضیح می‌دهد که آکریل‌آمید ممکن است هنگام پخت بعضی غذاهای گیاهی در دمای زیاد، مانند سرخ‌کردن و برشته‌کردن، تشکیل شود. جوشاندن و بخارپزکردن معمولاً زمینه مشابهی برای تشکیل آن ایجاد نمی‌کنند. بنابراین برنج مرطوب و بخش خشک و بسیار برشته کف دیگ، شرایط پخت یکسانی ندارند.

بر اساس برگه علمی مؤسسه ملی سرطان آمریکا، مطالعات حیوانی نگرانی‌هایی ایجاد کرده‌اند، اما مطالعات انسانی ارتباط ثابتی میان دریافت غذایی آکریل‌آمید و سرطان نشان نداده‌اند. محدودیت اندازه‌گیری دریافت غذایی نیز وجود دارد. این تفاوت شواهد، نه اثبات سرطان بر اثر یک وعده ته‌دیگ است و نه توصیه به مصرف مداوم غذای سوخته.

برای کاهش مواجهه غیرضروری، راهنمای آکریل‌آمید آژانس استانداردهای غذایی بریتانیا بر رنگ طلایی روشن به‌جای قهوه‌ای تیره در غذاهای نشاسته‌ای تأکید می‌کند. مدت پخت را با مقدار غذا و دستور دستگاه تنظیم کنید. اگر ته‌دیگ مکرراً سیاه می‌شود، تنظیم برنامه و وضعیت دستگاه را بررسی کنید؛ این مسئله را با انتخاب یک برند خاص نمی‌توان به‌طور قطعی حل کرد.

آرسنیک برنج به پلوپز مربوط است؟

برنج می‌تواند آرسنیک را از محیط جذب کند؛ این موضوع با ایجاد سرطان به‌وسیله برق دستگاه متفاوت است. FDA درباره کاهش مواجهه با آرسنیک بر تنوع غذایی تأکید می‌کند. پخت با آب فراوان و دورریختن آب می‌تواند مقدار آرسنیک غیرآلی را کاهش دهد، اما بخشی از مواد مغذی، به‌ویژه مواد افزوده‌شده به برنج غنی‌شده، نیز از دست می‌رود.

شستن برنج به‌تنهایی راه تضمینی حذف آرسنیک نیست. از سوی دیگر، کته‌پز بودن یک دستگاه هم برای تعیین مقدار آرسنیک هر وعده کافی نیست؛ خود برنج و روش آماده‌سازی اهمیت دارند. روش پخت خارج از ظرفیت و کاربرد دستگاه را صرفاً برای اجرای یک توصیه عمومی امتحان نکنید.

آیا میدان الکتریکی پلوپز خطر سرطان دارد؟

وسایل برقی خانگی میدان‌های الکتریکی و مغناطیسی ایجاد می‌کنند. این میدان‌ها از نوع غیر‌یون‌سازند و نباید با اشعه ایکس اشتباه شوند. مؤسسه ملی سرطان آمریکا درباره میدان‌های الکترومغناطیسی، شواهد و محدودیت‌های پژوهش‌ها را شرح می‌دهد؛ از آن‌ها نمی‌توان یک رابطه قطعی میان استفاده معمول از پلوپز و سرطان نتیجه گرفت.

طبقه‌بندی احتیاطی برخی میدان‌های مغناطیسی کم‌فرکانس، بر پایه شواهد محدود، با اثبات سرطان‌زا بودن یک مدل وسیله خانگی فرق دارد. برای انتخاب دستگاه، ادعای «بدون اشعه سرطان‌زا» را جایگزین اطلاعات فنی و ایمنی قابل‌بررسی نکنید.

خطر مهم‌تر پس از پخت: نگهداری نامناسب برنج

برنج پخته‌ای که مدت زیادی در دمای اتاق بماند، ممکن است به علت رشد باسیلوس سرئوس و تولید سم، موجب مسمومیت شود؛ برخی اسپورهای این باکتری از پخت جان سالم به در می‌برند. آژانس استانداردهای غذایی بریتانیا توصیه می‌کند:

Also don’t leave rice in the rice cooker, steamer or pan to cool down.

ترجمه: «همچنین برنج را برای سردشدن داخل پلوپز، بخارپز یا قابلمه باقی نگذارید.» منبع: راهنمای ایمنی غذای خانگی FSA، بخش برنج.

باقی‌مانده را سریع، ترجیحاً در یک ساعت، سرد کنید؛ تقسیم به مقدارهای کوچک کمک‌کننده است. سپس در یخچال بگذارید و ظرف ۲۴ ساعت مصرف کنید. اگر دوباره گرم می‌کنید، فقط یک بار و تا داغ‌شدن کامل همه قسمت‌ها باشد. روشن بودن چراغ «گرم‌نگهدار» به‌تنهایی مجوز نگهداری نامحدود نیست؛ دما و محدودیت زمانی همان مدل باید رعایت شود.

پرسش‌های متداول

آیا برای جلوگیری از سرطان باید پلوپز را کنار بگذاریم؟

صرف داشتن پلوپز چنین تصمیمی را توجیه نمی‌کند. جنس و سلامت ظرف، استفاده مطابق دفترچه، پرهیز از غذای سوخته و نگهداری درست برنج را بررسی کنید.

پلوپز سرامیکی قطعاً سالم‌تر از تفلون است؟

از روی نام پوشش نمی‌توان چنین حکمی داد. ترکیب واقعی، کیفیت ساخت، سلامت سطح و شرایط استفاده باید مشخص باشند؛ هیچ نام تجاری جای این اطلاعات را نمی‌گیرد.

اگر ذره‌ای از روکش وارد غذا شده باشد، یعنی سرطان می‌گیریم؟

چنین نتیجه‌ای درست نیست. نوع ماده و میزان مواجهه اهمیت دارند. ظرف آسیب‌دیده را طبق دستور سازنده بررسی کنید و از حکم قطعی درباره پیامد یک تماس اتفاقی بپرهیزید.

آیا گرم‌کردن دوباره، برنج مانده در پلوپز خاموش را ایمن می‌کند؟

نمی‌توان به آن اتکا کرد. نگهداری نامناسب پیش از گرم‌کردن عامل مهم خطر است؛ برنج را ساعت‌ها در دستگاه خاموش رها نکنید.