حاملگی خارج از رحم؛ علائم هشدار و روش تشخیص

حاملگی خارج‌رحمی چیست؟

حاملگی خارج‌رحمی زمانی رخ می‌دهد که بارداری خارج از حفره رحم لانه‌گزینی کند؛ محل شایع آن لوله فالوپ است. این بارداری قابلیت ادامه طبیعی در رحم را ندارد و در صورت پارگی می‌تواند باعث خونریزی داخلی و وضعیت تهدیدکننده حیات شود. مثبت‌بودن تست بارداری به‌تنهایی محل بارداری را مشخص نمی‌کند، بنابراین درد یا خونریزی در اوایل بارداری باید جدی گرفته شود.

علائم اورژانسی

درد شدید یا رو به افزایش شکم و لگن، به‌ویژه درد یک‌طرفه، درد نوک شانه، سرگیجه شدید، غش، رنگ‌پریدگی، ضعف شدید، تپش قلب یا احساس ناخوشی شدید نیازمند دریافت کمک اورژانسی است. این علائم می‌توانند با خونریزی داخلی مرتبط باشند و نباید برای ویزیت عادی یا بهترشدن خودبه‌خودی منتظر ماند. خونریزی واژینال کم یا لکه‌بینی نیز، به‌خصوص همراه درد، باید با پزشک یا مرکز درمانی مطرح شود.

تشخیص چگونه انجام می‌شود؟

پزشک علائم، زمان آخرین قاعدگی، سابقه پزشکی، معاینه، آزمایش β-hCG و سونوگرافی ترانس‌واژینال را در کنار هم تفسیر می‌کند. یک عدد بتا نمی‌تواند به‌تنهایی محل بارداری، زنده‌بودن بارداری یا خارج‌رحمی‌بودن آن را ثابت کند. در بارداری بسیار اولیه ممکن است یافته‌ها هنوز قطعی نباشند و آزمایش‌های سریالی یا تکرار سونوگرافی لازم شود. همچنین «دوبرابرنشدن دقیق بتا» به‌تنهایی یک تشخیص نیست و تفسیر آن باید در زمینه کامل بالینی انجام شود.

چه کسانی بیشتر در معرض خطرند؟

سابقه حاملگی خارج‌رحمی، برخی بیماری‌ها یا جراحی‌های لگنی و لوله‌ای، درمان‌های کمک‌باروری و سیگار با افزایش خطر ارتباط دارند. با این حال، حاملگی خارج‌رحمی ممکن است در فردی رخ دهد که هیچ عامل خطر شناخته‌شده‌ای ندارد. نداشتن عامل خطر نباید باعث نادیده‌گرفتن علائم هشدار شود.

درمان و پیگیری

بسته به علائم، پایداری وضعیت فرد، نتیجه آزمایش‌ها و سونوگرافی، درمان ممکن است شامل پیگیری نزدیک، دارو یا جراحی باشد. انتخاب روش و زمان پیگیری کاملاً تخصصی است. متوترکسات، داروهای سقط، مسکن‌ها یا گیاهان دارویی نباید برای درمان احتمالی اکتوپیک خودسرانه مصرف شوند. پس از درمان نیز پیگیری طبق برنامه پزشک اهمیت دارد، زیرا اطمینان از کاهش مناسب هورمون بارداری و برطرف‌شدن وضعیت بخشی از مراقبت است.

پرسش کوتاه

آیا هر درد یک‌طرفه یعنی حاملگی خارج‌رحمی است؟ خیر، علت‌های مختلفی می‌توانند درد ایجاد کنند؛ اما در فردی با احتمال بارداری، درد یک‌طرفه همراه خونریزی، سرگیجه یا غش نیازمند ارزیابی فوری است.