معنی آلکالین فسفاتاز (ALP) در آزمایش خون
آلکالین فسفاتاز یا ALP نام آنزیمی است که فعالیت آن در خون اندازهگیری میشود. کبد و استخوان دو منبع مهم آن هستند. اگر روی برگه «ALP» یا «Alkaline phosphatase» دیدهاید، نتیجه را کنار واحد، محدودهٔ مرجع همان آزمایشگاه و سن فرد بخوانید. واژهٔ «فسفاتاز» نام آنزیم است. فسفات یا فسفر خون آزمایش دیگری است.
برای تفسیر ALP کدام ردیفها را کنار هم بخوانیم؟
| آنچه روی برگه میبینید | چرا اهمیت دارد؟ |
|---|---|
| ALP و واحد U/L | فعالیت آنزیم را نشان میدهد. بازهٔ مرجع مربوط به همان سن و روش را پیدا کنید. |
| GGT همراه ALP بالا | بالا بودن هر دو میتواند منشأ کبدی یا صفراوی را محتملتر کند. |
| ALP بالا همراه GGT طبیعی | منشأ استخوانی بیشتر مطرح میشود. پزشک سابقه و علائم را نیز بررسی میکند. |
| مقدار قبلی ALP | تاریخ، واحد و محدودهٔ مرجع قبلی را مقایسه کنید تا تغییر واقعی روشن شود. |
مثلاً در فردی با زردی، پزشک نتیجهٔ ALP را همراه بیلیروبین و سایر آزمایشهای کبد میخواند. در فردی با سابقهٔ شکستگی یا درد استخوان، سؤال اولیه متفاوت است. یک عدد بهتنهایی منشأ افزایش آنزیم را مشخص نمیکند. کاربرد GGT در کنار ALP، کتابخانهٔ ملی پزشکی آمریکا
Your provider will consider your symptoms, medical history, and other test results to make a diagnosis.
ترجمه: پزشک برای تشخیص، علائم، سابقهٔ پزشکی و نتایج دیگر آزمایشها را در نظر میگیرد. منبع: راهنمای آزمایش آلکالین فسفاتاز در MedlinePlus
چرا سن و بارداری در خواندن عدد مهماند؟
فعالیت استخوانسازی در دورهٔ رشد افزایش مییابد. به همین دلیل، مقایسهٔ جواب یک نوجوان با بازهٔ بزرگسال ممکن است به نگرانی بیدلیل منجر شود. آزمایشگاه بیمارستانهای گلاسترشر این تفاوت را چنین توضیح میدهد:
Active bone growth phases in childhood and adolescence may result in ALP levels of up to 3 times the upper limit of normal.
ترجمه: در دورههای رشد فعال استخوان در کودکی و نوجوانی، مقدار ALP ممکن است تا سه برابر حد بالای طبیعی برسد. منبع: راهنمای آزمایشگاه بیمارستانهای گلاسترشر
این توضیح دلیل استفاده از بازهٔ متناسب با سن است؛ آن را بهعنوان یک حد مجاز ثابت برای همهٔ کودکان به کار نبرید. در بارداری نیز جفت ALP تولید میکند. هفتهٔ بارداری، سایر نتایج و وجود علائم باید هنگام تفسیر معلوم باشند.
اگر ALP پایین یا بالا گزارش شده باشد
اگر چند بار نتیجهای خارج از بازه دارید، برگههای قبلی را به پزشک نشان دهید. ALP پایین هم علتهای گوناگون دارد و بهتنهایی کمبود روی یا ویتامین را ثابت نمیکند. برای بالا یا پایین بردن عدد، خودسرانه مکمل مصرف نکنید. در صورت زردی تازهٔ پوست یا چشم، برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
پرسشهای متداول
آیا ALP همان فسفر خون است؟
خیر. در برگه نام کامل Alkaline phosphatase را از Phosphorus یا Phosphate تفکیک کنید. مقایسهٔ مستقیم عدد این دو معنی ندارد.
آیا بالا بودن ALP حتماً بیماری کبدی است؟
استخوان هم میتواند منشأ آن باشد. پزشک با توجه به علت درخواست، معاینه و ردیفهای دیگر دربارهٔ بررسی تکمیلی تصمیم میگیرد.
آیا عدد یکسان در کودک و بزرگسال تفسیر یکسان دارد؟
الزاماً خیر. ابتدا بازهٔ مخصوص سن را بررسی کنید؛ اگر برگه فقط بازهٔ بزرگسال دارد، از آزمایشگاه بازهٔ مربوط به سن کودک را بپرسید.
برای مراجعه چه چیزی آماده کنم؟
برگهٔ کامل، داروها و مکملها، سابقهٔ بیماری کبدی یا آسیب استخوان و تاریخ نتایج قبلی را همراه داشته باشید. اگر باردارید، هفتهٔ بارداری را هم ذکر کنید.