معنی ای اس تی (ast) در آزمایش خون
ای اس تی (AST) یا «آ اس تی»، مخفف آسپارتات آمینوترانسفراز است؛ آنزیمی که در کبد، عضلات، قلب و برخی بافتهای دیگر وجود دارد. آزمایش AST مقدار این آنزیم را در خون اندازه میگیرد و بیشتر در بررسی یا پیگیری مشکلات کبدی استفاده میشود. بالا بودن AST بهتنهایی نام یک بیماری، تشخیص کبد چرب یا اثبات سکته قلبی نیست. ممکن است روی برگه آزمایش بهجای آن، نام قدیمیتر SGOT نوشته شده باشد.
کتابخانه ملی پزشکی آمریکا توضیح میدهد:
An AST blood test measures the amount of AST in your blood.
ترجمه: «آزمایش خون AST مقدار AST را در خون شما اندازهگیری میکند.» منبع: MedlinePlus، آزمایش AST.
چرا پزشک آزمایش AST درخواست میکند؟
این آزمایش برای ارزیابی سلامت کبد یا پیگیری درمان درخواست میشود. زردی، تهوع و درد شکم ممکن است دلیل بررسی باشند. گاهی هم بدون علامت، به علت سابقه بیماری یا مصرف بعضی داروها درخواست میشود. وجود نام AST روی برگه، نشانه بیمار بودن نیست.
عدد نرمال AST چقدر است؟
محدوده مرجع چاپشده در همان برگه آزمایش را ملاک قرار دهید. برای مثال، دانشنامه MedlinePlus بازه ۸ تا ۳۳ واحد در لیتر را ذکر میکند، درحالیکه آزمایشگاهها ممکن است محدوده متفاوتی داشته باشند. بنابراین نمیتوان بازه ۱۰ تا ۴۰ را برای همه افراد و آزمایشگاهها قانون ثابت دانست. واحد گزارش و حدود بالا و پایین را همراه عدد بخوانید. منبع: دانشنامه پزشکی MedlinePlus، اندازهگیری AST.
مثلاً اگر حد بالای آزمایشگاه ۳۵ باشد، عدد ۷۰ دو برابر آن حد است؛ این محاسبه فقط اندازه افزایش را نشان میدهد و علت یا شدت نارسایی کبد را تعیین نمیکند. علامت H معمولاً یعنی نتیجه از حد بالای مرجع آن آزمایشگاه بیشتر است، نه اینکه تشخیص بیماری مشخصی داده شده باشد.
AST در کنار کدام آزمایشها تفسیر میشود؟
| آزمایش | چه اطلاعاتی میدهد؟ | نکته در کنار AST |
|---|---|---|
| ALT | آنزیم مرتبط با آسیب سلولهای کبدی | الگوی تغییر هر دو آنزیم بررسی میشود |
| ALP و GGT | کمک به بررسی الگوهای کبدی و صفراوی | تغییر آنها ممکن است مسیر بررسی را عوض کند |
| بیلیروبین | ماده حاصل از تجزیه گلبولهای قرمز که کبد در دفع آن نقش دارد | بهویژه هنگام زردی اهمیت دارد |
| آلبومین | پروتئین ساختهشده در کبد | عدد پایین فقط یک علت کبدی ندارد |
| PT/INR | اطلاعات مربوط به انعقاد خون | همراه وضعیت بالینی به ارزیابی عملکرد کبد کمک میکند |
آزمایشهای کبدی نقش یکسانی ندارند؛ بعضی بیشتر آسیب سلولی و بعضی بخشی از عملکرد کبد را نشان میدهند. پزشک مجموعه نتایج، داروها، علائم و سابقه را کنار هم میگذارد. منبع: MedlinePlus، آزمایشهای کبدی.
علت بالا بودن AST چیست؟
علتهای احتمالی شامل هپاتیتهای ویروسی، آسیب ناشی از بعضی داروها یا مواد، بیماری کبدی مرتبط با الکل، بیماری کبد چرب متابولیک و برخی بیماریهای خودایمنی است. آسیب عضلانی نیز میتواند AST را افزایش دهد. تعیین علت به شرح حال و الگوی آزمایشها نیاز دارد؛ فهرست علتها برای خودتشخیصی نیست.
ALT نسبت به AST اختصاص بیشتری برای آسیب کبدی دارد. همچنین نسبت AST به ALT ممکن است سرنخ بدهد، اما بهتنهایی مصرف الکل یا یک بیماری مشخص را ثابت نمیکند. میزان افزایش آنزیم هم معادل درصد تخریب کبد نیست. منبع: انجمن آمریکایی مطالعه بیماریهای کبد، ارزیابی افزایش آنزیمها.
ورزش و وضعیت نمونه چه اثری دارند؟
ورزش یا آسیب عضله میتواند در تفسیر AST اهمیت داشته باشد؛ تمرین سنگین اخیر، درد عضلانی و بیماری تازه را به پزشک بگویید. افزون بر شرایط بدن، کیفیت نمونه هم مهم است. کالج سلطنتی پاتولوژیستهای استرالیا مینویسد:
Haemolysis during collection or refrigeration of unseparated blood may cause an artefactual increase.
ترجمه: «همولیز هنگام نمونهگیری یا سرد کردن خونِ جداسازینشده ممکن است باعث افزایش کاذب شود.» منبع: راهنمای RCPA درباره AST.
اگر آزمایشگاه درباره همولیز نمونه توضیح داده، آن را در تفسیر لحاظ کنید؛ افزایش کاذب با آسیب واقعی کبد یکسان نیست. تصمیم برای تکرار نمونه را پزشک یا آزمایشگاه میگیرد. وجود AST در عضله قلب نیز به این معنی نیست که امروزه بتوان سکته را با این عدد تشخیص داد؛ برای مشکلات قلبی و عضلانی آزمایشهای اختصاصیتری وجود دارد.
آیا برای آزمایش AST باید ناشتا بود؟
برای AST بهتنهایی معمولاً آمادگی ویژهای لازم نیست، اما اگر همراه مجموعهای از آزمایشهای دیگر درخواست شده باشد، ممکن است ناشتایی لازم شود. دستور آزمایشگاه را برای کل نسخه بپرسید؛ صبح بودن یا ناشتا بودن همیشه شرط ثابت این آزمایش نیست. داروی تجویزشده را هم خودسرانه قطع نکنید و فهرست داروها و مکملها را ارائه دهید. منابع: آمادگی آزمایش AST و آمادگی مجموعه آزمایشهای کبدی.
نتیجه غیرطبیعی را چگونه پیگیری کنیم؟
برگه کامل، نتایج قبلی، فهرست داروها و مکملها و شرح علائم را همراه ببرید. بسته به شرایط، پزشک ممکن است آزمایش تکمیلی، بررسی هپاتیت، سونوگرافی یا ارزیابی دیگری درخواست کند. برای هر افزایش خفیف، انجام خودکار MRI یا نمونهبرداری لازم نیست؛ مسیر بررسی باید متناسب با یافتهها انتخاب شود.
AST بالا بهتنهایی کبد چرب را اثبات نمیکند. در بررسی کبد چرب، سابقه، معاینه، تصویربرداری و گاهی ارزیابی فیبروز کنار هم قرار میگیرند. آزمایشهای تکمیلی میتوانند علتهای دیگر افزایش آنزیم را هم بررسی کنند. منبع: NIDDK، تشخیص کبد چرب متابولیک.
چه زمانی مراجعه فوری لازم است؟
زرد شدن پوست یا سفیدی چشم نیاز به ارزیابی پزشکی فوری دارد، حتی اگر نتیجه AST هنوز آماده نیست. ادرار تیره، مدفوع روشن یا خارش ممکن است همراه زردی باشند. منبع: NHS، زردی. گیجی جدید، خونریزی یا بدحالی قابل توجه همراه اختلال آزمایشهای کبدی نیز نباید تا آزمایش بعدی معطل بماند. منبع: NHS SPS، ارزیابی آزمایشهای کبدی.
پرسشهای متداول
آیا AST پایین خطرناک است؟
مقدار کم AST در خون معمولاً طبیعی تلقی میشود. با این حال، تفسیر نتیجه علامتدار بر اساس محدوده آزمایشگاه و وضعیت فرد انجام میشود؛ صرف پایین بودن عدد، دلیل مصرف مکمل نیست.
آیا AST طبیعی بیماری کبد را کاملاً رد میکند؟
خیر. بعضی نتایج حتی در بیماری پیشرفته کبد میتوانند طبیعی باشند؛ علائم و سایر یافتهها را نباید به خاطر یک عدد طبیعی نادیده گرفت.
برای پایین آوردن AST چه دارویی بخوریم؟
درمان به علت بستگی دارد. داروها و مکملهای گیاهی هم ممکن است بر آزمایش کبدی اثر بگذارند؛ خوددرمانی نکنید.
AST همان SGOT است؟
بله، SGOT نام دیگر همین آزمایش است. اما ALT یا SGPT آزمایش دیگری است و نباید عدد آن را با AST جابهجا خواند.