معنی جفت خلفی در سونوگرافی
جفت خلفی در سونوگرافی یعنی جفت به دیواره پشتی رحم متصل است. معادل انگلیسی آن posterior placenta است. این عبارت محل جفت را بیان می‌کند و به‌تنهایی نشانه بیماری یا ضرورت سزارین نیست.
جفت خلفی با جفت سرراهی فرق دارد. «خلفی» درباره دیواره پشتی رحم است؛ «سرراهی» درباره قرار گرفتن جفت روی دهانه رحم. برای تفسیر گزارش باید علاوه بر جلو یا عقب بودن، پایین بودن جفت و فاصله آن از دهانه رحم هم بررسی شود.
جفت در کجای رحم قرار می‌گیرد؟
جفت در محل لانه‌گزینی شکل می‌گیرد و ممکن است به بخش بالایی، جلویی، پشتی یا کناری رحم متصل باشد. در نام‌گذاری رایج، اتصال به جلو را anterior، به پشت را posterior و به بالای رحم را fundal می‌نامند. منبع: مؤسسه پژوهشی خیریه Tommy’s، محل جفت.
راهنمای سلامت بارداری دولت استرالیا توضیح می‌دهد:
The exact location of the placenta will vary from person to person and in each pregnancy.
ترجمه: «محل دقیق جفت از فردی به فرد دیگر و در هر بارداری متفاوت است.» منبع: Pregnancy, Birth and Baby، درباره جفت.
جفت اکسیژن و مواد مغذی را از طریق بند ناف به جنین می‌رساند. نام محل اتصال، به‌تنهایی کیفیت عملکرد جفت یا سلامت کامل جنین را نشان نمی‌دهد؛ بقیه یافته‌های مراقبت بارداری هم اهمیت دارند.
تفاوت جفت خلفی، پایین و سرراهی چیست؟
| عبارت گزارش | معنی | نکته مهم |
|---|---|---|
| Posterior placenta | جفت روی دیواره پشتی رحم | به‌تنهایی به معنی پایین یا سرراهی بودن نیست |
| Anterior placenta | جفت روی دیواره جلویی رحم | جهت متفاوتی را توصیف می‌کند |
| Fundal placenta | جفت در بخش بالایی رحم | یک توصیف مکانی دیگر است |
| Low-lying placenta | لبه جفت نزدیک دهانه داخلی رحم | فاصله اندازه‌گیری‌شده و سن بارداری مهم‌اند |
| Placenta praevia | جفت سرراهی و پوشاننده دهانه رحم | نیازمند برنامه مراقبت و زایمان متناسب است |
| Posterior low-lying placenta | جفت هم خلفی است و هم پایین | واژه خلفی، اهمیت پایین بودن را از بین نمی‌برد |
راهنمای Tommy’s درباره جفت پایین تصریح می‌کند که جفت پایین می‌تواند خلفی یا قدامی باشد. در این راهنما فاصله کمتر از دو سانتی‌متر از دهانه رحم، پایین بودن جفت نامیده می‌شود. بنابراین این دو دسته‌بندی درباره دو جنبه متفاوت از محل جفت‌اند و ممکن است هم‌زمان در گزارش بیایند.
آیا جفت خلفی خطرناک است؟
اتصال جفت به پشت رحم یکی از محل‌های طبیعی است. اگر فقط posterior نوشته شده، نباید آن را معادل عارضه جفت بدانید. در مقابل، اگر همان گزارش پایین بودن جفت، پوشاندن دهانه رحم یا یافته دیگری را ذکر کرده، طبیعی بودن جهت خلفی دلیل کنار گذاشتن آن یافته نیست.
طبق NHS، عوارض جفت، جفت پایین یا سرراهی ممکن است در اواخر بارداری خونریزی ایجاد کند و بر مسیر زایمان اثر بگذارد. خونریزی می‌تواند بدون درد هم باشد. جدا شدن زودرس جفت از دیواره رحم نیز عارضه دیگری است و با «خلفی بودن» یک معنی ندارد.
آیا به سونوگرافی دوباره نیاز داریم؟
پاسخ به دلیل پیگیری بستگی دارد. صرف دیدن واژه خلفی را معادل نیاز به سونوگرافی اضافه ندانید. اگر جفت در بررسی میانه بارداری پایین باشد، معمولاً محل آن در ادامه دوباره ارزیابی می‌شود؛ با رشد رحم، فاصله جفت از دهانه رحم ممکن است بیشتر شود.
راهنمای بیمارستان دانشگاهی ساسکس برای جفت پایین یا پوشاننده دهانه رحم در سونوگرافی حدود هفته ۲۰، بررسی مجدد در هفته ۳۲ را توضیح می‌دهد؛ اگر همچنان پایین باشد، بررسی دیگری در حدود هفته ۳۶ ممکن است انجام شود. زمان دقیق شما را تیم مراقبت مشخص می‌کند. منبع: ساسکس، سونوگرافی تعیین محل جفت.
چرا ممکن است سونوگرافی واژینال پیشنهاد شود؟
گاهی تصویر شکمی برای تعیین دقیق محل جفت کافی نیست و بررسی واژینال اطلاعات واضح‌تری می‌دهد. در این روش پروب به‌آرامی در واژن قرار می‌گیرد. پیشنهاد این روش لزوماً به معنی بدتر شدن شرایط نیست؛ هدف می‌تواند اندازه‌گیری دقیق‌تر باشد.
راهنمای ساسکس توضیح می‌دهد این بررسی به جنین آسیب نمی‌رساند و باعث سقط نمی‌شود؛ ممکن است کمی ناراحت‌کننده باشد و می‌توانید درخواست توقف کنید. پیش از انجام، دلیل بررسی و مراحل آن را بپرسید تا با آگاهی تصمیم بگیرید.
با جفت خلفی زایمان طبیعی ممکن است؟
خلفی بودن به‌تنهایی روش زایمان را تعیین نمی‌کند. اگر جفت پایین یا سرراهی باشد، اندازه فاصله از دهانه رحم، سن بارداری، خونریزی و شرایط دیگر در تصمیم نقش دارند. سزارین ممکن است برای جفتی که مسیر خروج را می‌پوشاند لازم شود؛ این تصمیم با صرف نوشتن posterior یکی نیست.
کالج سلطنتی متخصصان زنان و زایمان بریتانیا در راهنمای جفت سرراهی می‌نویسد:
Your healthcare team will discuss with you the safest way for you to give birth based on your own individual circumstances.
ترجمه: «تیم مراقبت درباره ایمن‌ترین روش زایمان، بر اساس شرایط فردی خودتان، با شما گفت‌وگو خواهد کرد.» منبع: RCOG، جفت سرراهی و مراقبت آن.
چه علائمی را نباید به محل جفت نسبت بدهیم؟
خونریزی در بارداری، درد شدید یا انقباضات نگران‌کننده را پیگیری کنید. اگر جفت پایین تشخیص داده شده و خونریزی، درد یا انقباض دارید، فوراً با مرکز مراقبت بارداری تماس بگیرید. خونریزی شدید یا حال عمومی نامناسب نیازمند کمک اورژانسی است؛ برای نوبت بعدی سونوگرافی صبر نکنید.
کاهش یا تغییر محسوس الگوی حرکات جنین هم نباید با جمله «جفتم خلفی است» توجیه شود. راهنمای بیمارستان دانشگاهی کمبریج درباره کاهش حرکات جنین توصیه می‌کند فوراً تماس بگیرید و تا فردا منتظر نمانید. شنیدن ضربان با دستگاه خانگی جای ارزیابی سلامت جنین را نمی‌گیرد.
پرسش‌های متداول
آیا جفت خلفی یعنی نوزاد رو به پشت است؟
این عبارت درباره محل جفت است، نه وضعیت قرارگیری بدن جنین. برای دانستن وضعیت جنین باید بخش مربوط به وضعیت و نحوه قرارگیری او در گزارش جداگانه خوانده شود.
آیا جفت خلفی همان چسبندگی غیرطبیعی جفت است؟
خیر. جفت آکرتا یا چسبندگی غیرطبیعی، وضعیت دیگری درباره اتصال جفت به لایه‌های رحم است. نمی‌توان از واژه خلفی به‌تنهایی آن را تشخیص داد.
از پزشک چه سؤالی بپرسم؟
بپرسید آیا جفت فقط خلفی است یا پایین هم هست؛ فاصله لبه آن از دهانه رحم چقدر گزارش شده؛ آیا پیگیری لازم است و در چه زمانی؛ و کدام علائم نیازمند تماس فوری‌اند. گزارش کامل و برنامه پیگیری را نگه دارید.
