معنی نوتروفیل (neutrophils) در آزمایش خون
Neutrophils یا نوتروفیلها، یکی از انواع گلبول سفید و بخشی از دفاع بدن در برابر عفونتاند. در برگه آزمایش خون ممکن است هم درصد نوتروفیل و هم تعداد مطلق آن گزارش شود. برای تفسیر، فقط درصد را نبینید؛ شمارش مطلق، سایر سلولهای خون، علائم و شرایط فرد اهمیت دارند.
نوتروفیل چه کاری انجام میدهد؟
نوتروفیلها از سلولهایی هستند که در پاسخ اولیه به ورود میکروبها به محل درگیری میروند. آنها میتوانند میکروب را ببلعند و با آنزیمها از بین ببرند و به پاسخ سایر سلولهای ایمنی کمک کنند. همه گلبولهای سفید نوتروفیل نیستند؛ این سلولها فقط یکی از گروههای آنها هستند.
A type of white blood cell that is an important part of the immune system and helps the body fight infection.
ترجمه: نوعی گلبول سفید که بخش مهمی از سیستم ایمنی است و به بدن برای مبارزه با عفونت کمک میکند. منبع: تعریف نوتروفیل در مؤسسه ملی سرطان آمریکا.
تفاوت درصد نوتروفیل با ANC چیست؟
| گزارش | چه چیزی نشان میدهد؟ |
|---|---|
| درصد نوتروفیل | سهم نوتروفیلها از مجموع گلبولهای سفید |
| شمارش مطلق یا ANC | تعداد نوتروفیلها در حجم مشخص خون |
| WBC | تعداد کل گلبولهای سفید، شامل نوتروفیل و گروههای دیگر |
دو نفر با درصد نوتروفیل یکسان، اگر WBC متفاوتی داشته باشند، میتوانند تعداد مطلق متفاوتی داشته باشند. بنابراین یک درصد ظاهراً طبیعی، بهتنهایی کافی نیست تا درباره کمبود نوتروفیل قضاوت کنیم.
Many laboratories report the ANC directly.
ترجمه: بسیاری از آزمایشگاهها ANC را مستقیماً گزارش میکنند. منبع: راهنمای محاسبه ANC در ثبت بینالمللی نوتروپنی شدید مزمن.
اگر شمارش مطلق روی برگه وجود دارد، همان را با محدوده مرجع مقایسه کنید. در صورت نیاز به محاسبه، درصد نوتروفیل و سلولهای باندِ جداگانه گزارششده، با تعداد کل گلبول سفید مرتبط میشود؛ باندها را دوبار حساب نکنید.
یک مثال از تفاوت درصد و تعداد
اگر WBC برابر ۴۰۰۰ در میکرولیتر و مجموع درصد نوتروفیلهای مربوط ۵۰ درصد باشد، ANC محاسباتی ۲۰۰۰ در میکرولیتر میشود: ۴۰۰۰ × ۰٫۵. این مثال برای فهم روش است، نه تشخیص سلامت یک فرد. واحد و نحوه گزارش آزمایشگاه باید مشخص باشد.
مقدار طبیعی نوتروفیل چقدر است؟
محدوده مرجع به سن، روش و شرایط فرد بستگی دارد. برای نمونه، آزمایشگاه نیوکاسل بازه راهنمای ۲ تا ۷ × ۱۰⁹ در لیتر را ذکر میکند، اما تأکید دارد که محدوده متناسب با سن و جنس هر بیمار ملاک است. این بازه را برای همه آزمایشگاهها یا کودکان قطعی ندانید.
عدد ۲ × ۱۰⁹ در لیتر برابر با ۲۰۰۰ در میکرولیتر است. تفاوت واحدها ممکن است ظاهر عدد را بسیار متفاوت کند؛ قبل از مقایسه دو برگه، واحد را یکسان کنید. برای کودکان، بهخصوص نوزادان، محدوده متناسب با سن لازم است. راهنمای کودکان ولز نیز میان گروههای سنی تفاوت میگذارد.
نوتروفیل بالا چه معنایی دارد؟
افزایش تعداد نوتروفیل «نوتروفیلی» نام دارد. بسیاری از موارد واکنشیاند؛ یعنی در زمینه عفونت، التهاب یا فشار جسمی حاد رخ میدهند. افزایش موقت با افزایش قابل توجه و پایدار یکسان نیست. نتیجه بالا بهتنهایی نوع میکروب را مشخص نمیکند و دلیل کافی برای شروع آنتیبیوتیک نیست.
راهنمای NHS بوردرز در افزایش پایدار، به نتایج اسمیر خون، کمخونی یا اختلال پلاکت و یافتههای معاینه توجه میکند. سیگار نیز میتواند در افزایش خفیف نقش داشته باشد. وجود سلولهای غیرعادی یا سایر تغییرات خون ممکن است بررسی تخصصی را لازم کند؛ اما یک نوتروفیل بالا بهتنهایی به معنی لوسمی نیست.
نوتروفیل پایین چه علتهایی دارد؟
کاهش شمارش مطلق «نوتروپنی» نامیده میشود. عفونت ویروسی اخیر، بعضی داروها، بیماریهای خودایمنی یا اختلالات مغز استخوان میتوانند مطرح باشند. کاهش پس از یک بیماری گذرا با کاهش مداوم یا همراه اختلال سایر سلولهای خون، ارزیابی یکسانی ندارد.
در راهنمای بیمارستان نورفک و نورویچ، سابقه آزمایشهای قبلی، زخمهای دهانی، عفونتهای مکرر، داروها و یافتههای معاینه جزو بررسیاند. پزشک ممکن است CBC و اسمیر خون را تکرار کند؛ فاصله تکرار به شدت کاهش و وضعیت فرد بستگی دارد.
شدت نوتروپنی چگونه دستهبندی میشود؟
| دسته معمول | شمارش مطلق در میکرولیتر |
|---|---|
| خفیف | حدود ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ |
| متوسط | حدود ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ |
| شدید | کمتر از ۵۰۰ |
این دستهبندی عمومی از راهنمای تخصصی مرک است. خطر عفونت علاوه بر عدد، به علت کاهش، مدت آن، بیماریهای همراه و شرایط دفاعی بدن بستگی دارد. در نوتروپنی شدید، نشانههای معمول التهاب ممکن است واضح نباشند؛ نبود چرک یا قرمزی شدید، عفونت را رد نمیکند.
آیا شمارش پایین همیشه غیرطبیعی است؟
خیر. برخی افراد دارای ویژگی خونی Duffy-null، شمارش پایه نوتروفیل پایینتری دارند بدون اینکه خطر عفونتشان بیشتر باشد. انجمن هماتولوژی آمریکا این وضعیت را Duffy-null associated neutrophil count یا DANC مینامد.
این احتمال را نباید صرفاً از روی ظاهر یا قومیت فرد تشخیص داد. ارزیابی سابقه، یافتههای همراه و در صورت نیاز بررسی فنوتیپ یا ژنوتیپ کمککننده است. همچنین فرد دارای این ویژگی میتواند علت دیگری برای کاهش نوتروفیل داشته باشد؛ بهویژه هنگام بدحالی، نباید نتیجه را بدون بررسی بیخطر فرض کرد. منبع: راهنمای تشخیص DANC در انجمن هماتولوژی آمریکا.
چه زمانی باید فوراً مراجعه کرد؟
اگر نوتروپنی شدید دارید و تب یا نشانههای عفونت ایجاد شده، ارزیابی فوری لازم است. هنگام درمان سرطان یا پس از شیمیدرمانی، تب، لرز یا بدحالی را فوراً به تیم درمان اطلاع دهید؛ منتظر نتیجه جدید CBC نمانید.
راهنمای انکولوژی حاد سنتجورجز تأکید میکند که بیمار بدحال ممکن است حتی بدون تب واضح عفونت داشته باشد. حد دمای هشدار تعیینشده توسط مرکز درمانتان را رعایت کنید؛ صرف پایین بودن دما از ۳۸ درجه نباید باعث تأخیر در مراجعه فرد بدحال شود.
آیا غذا یا مکمل نوتروفیل را بالا میبرد؟
درمان به علت وابسته است. کمبود اثباتشده بعضی مواد مغذی باید اصلاح شود، اما مصرف خودسرانه ویتامین C، زینک یا آهن، درمان عمومی نوتروپنی نیست. در برخی موقعیتها داروی محرک تولید سلول مانند G-CSF استفاده میشود؛ انتخاب آن و مقدار مصرف با تیم درمان است. منبع: درمان نوتروپنی در مرک.
پرسشهای متداول
آیا تغییر کوچک بین دو آزمایش نگرانکننده است؟
لزوماً نه؛ شمارش میتواند با فعالیت، بیماری و دارو تغییر کند. روند نتایج و علائم مهماند.
قبل از آزمایش داروهایم را قطع کنم؟
خودسرانه نه. فهرست داروها را اعلام کنید و دستور آمادگی آزمایشگاه را بگیرید.
چه اطلاعاتی برای تفسیر لازم است؟
درصد و تعداد مطلق نوتروفیل، WBC، هموگلوبین و پلاکت، محدوده آزمایشگاه، سن، علائم، درمانهای جاری و نتیجههای قبلی را همراه داشته باشید.