روش اندازه گیری اسیدیته روغن
اندازه گیری اسیدیته روغن یکی از آزمایش های کلیدی در صنعت غذایی و شیمیایی است که برای تعیین کیفیت و تازگی روغن انجام می شود. این آزمون به ویژه برای ارزیابی میزان فساد و کیفیت روغن های خوراکی و صنعتی اهمیت دارد. اسیدیته بالا در روغن می تواند نشان دهنده فساد یا تولید اسیدهای چرب آزاد به دلیل هیدرولیز یا اکسیداسیون باشد. در این فرآیند، از کاغذ صافی برای حذف ذرات معلق و به دست آوردن نمونه ای شفاف و خالص استفاده می شود.
مواد و تجهیزات مورد نیاز در روش اندازه گیری اسیدیته روغن
- نمونه روغن
- آب مقطر
- محلول استاندارد سود 0.1 نرمال (NaOH)
- اندیکاتور فنل فتالئین
- ارلن مایر (250 میلی لیتری)
- بورت (50 میلی لیتری)
- پیپت مدرج
- کاغذ صافی
- قیف بوخنر
- ترازو دقیق
مراحل انجام آزمون اسیدیته روغن
-
آماده سازی نمونه روغن:
- اگر روغن به دمای اتاق نرسیده است، قبل از شروع آزمون، آن را به دمای اتاق (حدود 20-25 درجه سانتی گراد) برسانید. این دما برای دقت بهتر در اندازه گیری ضروری است.
-
فیلتراسیون نمونه:
- در صورتی که نمونه روغن حاوی ذرات معلق یا ناخالصی های قابل مشاهده باشد، باید آن را از طریق کاغذ صافی و قیف بوخنر فیلتر کنید. این کار به منظور حذف ذرات جامد و ناخالصی ها انجام می شود و باعث می شود که تنها روغن خالص و شفاف برای آزمایش استفاده شود. کاغذ صافی نقش مهمی در این مرحله دارد زیرا اطمینان می دهد که هیچ ذره جامدی در نمونه باقی نمانده است.
-
آماده سازی محلول استاندارد:
- محلول استاندارد سود 0.1 نرمال (NaOH) را در بورت پر کنید. این محلول برای تیتر کردن اسیدهای موجود در روغن استفاده خواهد شد.
-
اندازه گیری حجم نمونه:
- مقدار 10 میلی لیتر از روغن فیلتر شده را با استفاده از پیپت مدرج به یک ارلن مایر تمیز منتقل کنید.
-
اضافه کردن اندیکاتور:
- به نمونه روغن در ارلن مایر، 2-3 قطره اندیکاتور فنول فتالئین اضافه کنید. این اندیکاتور در محیط بازی به رنگ صورتی تغییر رنگ می دهد و در محیط اسیدی بی رنگ است.
-
تیتر کردن نمونه:
- محلول استاندارد سود 0.1 نرمال را به آرامی به نمونه روغن اضافه کنید. در حین اضافه کردن سود، ارلن مایر را به آرامی بچرخانید تا محلول به طور یکنواخت مخلوط شود.
- تیتر کردن را ادامه دهید تا زمانی که رنگ محلول به صورتی کم رنگ و پایدار تغییر کند. این تغییر رنگ نشان دهنده رسیدن به نقطه پایانی تیتر است.
-
ثبت حجم مصرفی:
- حجم محلول سود مصرفی را از بورت بخوانید و یادداشت کنید.
-
محاسبه اسیدیته:
- اسیدیته روغن بر اساس حجم سود مصرفی محاسبه می شود. فرمول محاسبه اسیدیته به شرح زیر است:
اسیدیته (به درصد اسید اولئیک)=(V×N×28.2W)text{اسیدیته (به درصد اسید اولئیک)} = left( frac{V times N times 28.2}{W} right)اسیدیته (به درصد اسید اولئیک)=(WV×N×28.2)
-
- VVV: حجم محلول سود مصرفی (میلی لیتر)
- NNN: نرمالیته محلول سود (0.1 نرمال)
- WWW: وزن نمونه روغن (میلی لیتر)
- 28.2: ضریب تبدیل برای اسید اولئیک (گرم در مول)
نتیجه به دست آمده به صورت درصد اسید اولئیک گزارش می شود.
نتیجه گیری
اندازه گیری اسیدیته روغن با استفاده از تیتر کردن و کاغذ صافی برای جداسازی ذرات معلق و ناخالصی ها، امکان ارزیابی دقیق کیفیت روغن را فراهم می کند. استفاده از کاغذ صافی در این آزمایش نقش کلیدی در حصول اطمینان از خلوص و دقت نمونه برای آزمایش دارد. این دقت در اندازه گیری اسیدیته به شناسایی روغن های تازه و با کیفیت بالا کمک می کند و از تولید روغن های خراب و غیرقابل مصرف جلوگیری می کند.